BLOG: Jouw karakter, opgeborgen of uitgepakt?

Kwaliteiten zijn aangeboren. Ze zitten in je kern, je eigenheid. Het zijn karaktereigenschappen die je mee krijgt zowel vanuit het geslacht van je vader als dat van je moeder (vergelijkbaar met je bruine ogen of je grote neus). Ze zijn erfelijk en zitten opgeborgen in je identiteit, als een soort schatkist. Door de omstandigheden waarin je geboren wordt zoals gezin, subcultuur, moraal, maatschappelijke tendensen etc. haal je de ene kwaliteit eruit en blijft de ander in je schatkist zitten. Ook kan het zijn dat je van de ene kwaliteit meer uit je schatkist haalt dan van de andere. Dat gebeurt tijdens het opgroeien en gaat door tot en met het volwassen leven.
Je kunt jouw kwaliteiten of karaktereigenschappen niet, nauwelijks, passend of over ontwikkelt gebruiken.

Bij niet of nauwelijks gebruik is de kwaliteit onzichtbaar, ongebruikt of soms zelfs weer teruggestopt in de schatkist.
Bij teveel gebruik, overontwikkeling, ontstaan er vaak relationele blokkades, lichamelijke klachten, persoonlijkheids- en/of ontwikkelingsproblemen die kunnen uitlopen op pathologisch gedrag of zelfs een stoornis.
Bij passend gebruik heb je met jezelf en de ander afgestemd om deze kwaliteit op de gewenste manier in te zetten. Je hebt hier een bewuste keuze over gemaakt. Dat kan het zijn dat je een kwaliteit deels, volledig of juist niet inzet.

Kwaliteiten moeten niet verward worden met vaardigheden. Het verschil tussen beiden is dat een kwaliteit is aangeboren en een vaardigheid aangeleerd. Voor het aanleren van vaardigheden gebruik je je kwaliteiten. Zowel kwaliteiten als vaardigheden vragen om ontwikkeling zodat ze tot hun recht komen in de relatie met jezelf en met de ander.

We kunnen een kwaliteit gebruiken omdat we nou eenmaal zo zijn, we er onszelf of de ander recht mee doen, of omdat het wenselijk is. Wat de aanleiding ook is, vaak hebben we een relationeel doel met de wijze waarop we onze kwaliteiten/karaktereigenschappen inzetten, ontwikkelen of gebruiken.
In grote lijnen ontstaat dat relationele doel bij de start van ons leven. Enerzijds uit geven aan- of zorgen voor onze ouders, anderzijds ter bescherming van onze eigenheid, kwetsbaarheid of kracht. Dit gebruik van onze kwaliteiten houden we dan de rest van ons leven vast. Als een vaste manier van omgaan met het leven en de dingen die op onze weg komen. Je zou het ook een copingsstijl, overlevingsmechanisme of parentificatievorm kunnen noemen.

Beeldspraak
Hieronder tref je vijf karaktereigenschappen/kwaliteiten aan met daaronder een opdracht om op jezelf te reflecteren.

1. De Politieagent
Kwaliteit in passend gebruik: controleren, organiseren, aan regels houden,
doen zoals het hoort, duidelijk zijn
Te veel van het goede: perfectionistisch, star, alles in controle willen houden, dwangmatig gedrag, wettisch, fundamentalistisch

2. De Brandweerman
Kwaliteit in passend gebruik: vredestichter, brandjesblusser
Te veel van het goede: sussen, bang voor confrontatie/uitspreken wat van belang is, lieve vrede bewaren

3. De Engel
Kwaliteit in passend gebruik: past zich aan/aanpassingsvermogen, flexibel, invoelend
Te veel van het goede: kameleon, komt niet voor eigen mening/belang uit, schikt zich in andermans wensen vaak ten koste van zichzelf

4. De Clown
Kwaliteit in passend gebruik: humor, vrolijkheid, gezelligheid
Te veel van het goede: altijd en alsmaar grapjes, cynisme, narachtig, te uitbundig

5. De Verpleger
Kwaliteit in passend gebruik: zorgen, helpen, redden, zorgvuldig, betrokken, aandacht geven
Te veel van het goede: invullen voor de ander, bemoeien, verantwoordelijkheid overnemen, pietluttig zijn, over de ander heen lopen

Opdracht zelfreflectie
Lees de vragen en beantwoord er twee van:
– Welke van de bovenstaande karaktereigenschappen/kwaliteiten heb jij?
– Hoe gebruik je deze? Niet of te weinig, te veel en ongepast of juist passend en afgestemd om jezelf en de ander daarmee recht te doen?
– Gebruik je deze kwaliteiten in al je relaties op dezelfde manier of juist anders per relatie?
– Heb jij deze eigenschap in eerste instantie ontwikkeld om aan je ouders te geven of om je kwetsbaarheid of kracht te verbergen en af te schermen?