BLOG: De kunst van jeZelf
De betekenis van eigenheid (door de poppetjes verbeeld als het kleinste poppetje) staat voor wat jij ten diepste in je hebt. Het gaat om datgene wat je in aanvang meegekregen hebt. Zowel vanuit het geslacht van je vader als vanuit het geslacht van je moeder; jouw genetisch materiaal. Een schatkist vol kwaliteiten en ingrediënten, die jou tot een persoon gaan maken. Het is dat deel van jou waarin jij uniek bent. Als geen ander. JeZELF. Jouw identiteit. Jouw uniciteit.
‘Het leven’ kan daar van alles aan toevoegen en afnemen. Denk aan omstandigheden als geslacht, ras, godsdienst en cultuur. Daarbij kunnen de aspecten van de eerste belangrijke relaties in je leven, vervormend zijn voor het ontwikkelen van jeZELF. Toch blijft bestaan dat jij, in de loop van je leven, alleen je eigenheid tot z’n recht kunt laten komen met je volwassen deel. Je bent daar zelfs verantwoordelijk voor en hebt daar de ander bij nodig. Jouw uniciteit ontpopt zich voornamelijk in relationele verbondenheid. Deze uniciteit komt daarin ook het meest tot zijn recht en doet de ander recht. Door de ander, die anders is, ben jij wie jij bent. Het lastige is dat we als mens enerzijds uniek willen zijn en anderzijds gelijk aan elkaar. Dat laatste voor het gevoel van verbondenheid (erbij willen horen). Het is een kunst om anders te durven zijn dan de ander. Jij bent anders en wanneer het lukt om de ander anders te laten zijn, kun je juist daarop verbinden met elkaar. Dialoog is het middel. Taal is de kers op de relatie.
Je kunt je eigenheid herkennen aan je verlangen. Waar word je blij van, of juist bedroefd? Wat wil je persé wel of niet? Waarin voel je je kwetsbaar of juist sterk? Waar droom je over of ben je bang voor?
Vaak maken we een deel van onze eigenheid, onze kwaliteiten, groter of laten we ze zitten in onze schatkist. Dit doen we om onze eigenheid te beschermen. Te beschermen tegen afwijzing, pijn, onrecht en andere dingen die we te moeilijk vinden om mee om te gaan. We kunnen dit ook doen om juist te geven, het makkelijk te maken, bijvoorbeeld aan onze ouders. Ook doen we dit om onze plek in het gezin, maatschappij of werk te waarborgen.
Dit heeft als pijnlijke consequentie dat we de volledige ontwikkeling van onze eigenheid tekort doen. Dit valt vaak pas vele jaren later op. Soms is er een burn-out of relatiebreuk voor nodig om onze eigenheid tot zijn recht te laten komen.
“Welke kwaliteiten ik heb, dat weet ik wel,” zegt Sam. “En dat het me niet lukt om daar -vanuit mijn volwassenheid- regie over te nemen, heb ik ook wel door. Anders zat ik nu ook niet met die burn-out opgescheept. Ik heb echt geen idee wat ik met dat kleine poppetje aan moet.”
Sam heeft het in zijn hand en klikt de benen van het lijfje heen en weer met zijn duim. Dat is slecht voor die dingen, ze worden er lam van. Ik vraag me af of het metaforisch is. Maar dat zeg ik nu maar niet. Sam vervolgt: “jij zegt dat het mijn meest echte ZELF is,” zegt hij aarzelend. Ondertussen zoekt hij een plek om het poppetje dat zijn eigenheid verbeeld neer te zetten in verhouding tot zijn kwaliteiten en zijn volwassenheid. Dan kijkt hij me opeens aan en zegt:
“Ik heb echt geen idee joh, wie dat is.” Hij houdt het kleine poppetje opeens dicht voor mijn gezicht en dan dicht bij zijn eigen gezicht. “Hoe moet ik die, mijZELF, ooit gaan leren kennen? Laat staan hoe ik vanuit mijZELF moet gaan leven!”
Het raakt me dat Sam zichZELF niet kan plaatsten. Ik snap het ook want hij heeft een aantal kwaliteiten van zichzelf uitvergroot en dat is het beeld dat hij van zichzelf heeft. Dat is hij. Voor hem is het helemaal nieuw dat hij niet alleen zijn kwaliteiten heeft uitvergroot om daarmee te geven in zijn gezin van herkomst maar ook dat hij zijn kwetsbare zelf, waarin ook zijn kracht en uniciteit ligt, volledig heeft genegeerd. Ik vraag me af of hij bij zijn verlangen kan komen, of hij kan voelen wat hij het liefst wil of nodig heeft. Of hij voor zichzelf durft uit te spreken wat hij echt niet wil en of hij vervolgens keuzes zou kunnen maken waarmee hij zichzelf recht doet terwijl anderen dat niet van hem hadden verwacht, of juist het tegenovergestelde van hem verwachten. Het zal een ontdekkingstocht worden waarin ik niet te hard met hem van stapel moet lopen. Ik denk dat ik hem ga helpen herinneren wat hij als kind het liefst deed en/of juist beslist niet wilde of akelig vond, en zo maar langzaam naar zijn kern, zijn wezen, zijn eigenheid op zoek ga…
Hoe herken jij je eigenheid en doe je jeZELF recht?
- Neem je verlangen en aversies serieus. Besef waar je blij van wordt of juist bang of bedroefd van kan worden. Laat bewust datgene toe, waarin je je krachtig voelt of juist kwetsbaar. Ga het gewoon doen!
- Helpende dingen om jeZELF te voorschijn te halen, vanachter je uitvergrote kwaliteiten, kunnen het bekijken van oude foto’s of schoolmateriaal zijn. Ook kun je mensen die jou als jong kind hebben gekend, vragen welke eigenschappen zij in je zagen/zien. Zoek in je voorgeslacht naar mensen die dezelfde eigenschappen hadden/hebben, ook al gebruik(t)en zij die anders.
- Observeer jeZELF, je eigenheid vanuit je volwassenheid. Kijk naar hoe je je kwaliteiten gebruikt. Breng daar balans in, m.b.t. jeZELF en de ander recht doen.
- Durf te kijken naar jeZELF en te bespreken wanneer je je verbonden voelt met de ander, benoem met welke kwaliteit van jou dat te maken heeft.
- Ontwikkel het ‘wat’ van jezelf tot een ‘wie’. Tot de persoon die je wilt zijn in deze wereld. Besef dat dit een doorlopend proces is dat je hele leven duurt, opnieuw en opnieuw.
Nieuwe blogs als eerste via email ontvangen?
Vul dan hier je emailadres in: