Kwaliteiten en hun vervormingen
Kwaliteiten zijn aangeboren en mogen niet verward worden met vaardigheden die je aanleert. Je kunt kwaliteiten niet-, nauwelijks-, passend- of óver-ontwikkelen en gebruiken. Het doel om je kwaliteiten over te ontwikkelen is veelal door het zorgen voor je ouders of het beschermen van je eigenheid en kwetsbaarheid.
Passend gebruik
Bij niet of nauwelijks gebruik is de kwaliteit onzichtbaar en vaak ongebruikt of weer teruggestopt in de schatkist. Bij te veel gebruik van een kwaliteit ontstaan er vaak relationele blokkades, persoonlijkheidsproblematiek. Dit kan uitlopen op ziekmakend gedrag of een stoornis.
In de lijst hieronder zie je allereerst een omschrijving van de kwaliteit van het poppetje bij passend gebruik. Vervolgens staat er een omschrijving van een uitvergrote kwaliteit, het is te veel van het goede. Overontwikkeling van een kwaliteit en het gebruik daarvan gaat altijd ten koste van de persoon zelf en/of de ander. De mate waarin of waarop iemand zijn kwaliteit inzet is mede afhankelijk van de persoon tegenover hem. Passend gebruik is een gevolg van het innerlijk gesprek met jezelf in afstemming met de ander (zie les 4).
Onderaan staan nog een aantal poppetjes die niet perse tot een kwaliteit zijn te benoemen of terug te brengen, maar er dicht tegenaan liggen en de eigenheid kunnen beschermen en ook in contact met anderen destructief kunnen zijn.
Kwaliteitenpoppetjes:
Politieagent
Kwaliteit in passend gebruik: controleren, organiseren, aan regels houden,
doen zoals het hoort, duidelijk zijn.
Te veel van het goede: perfectionistisch, star, alles onder controle willen houden, dwangmatig gedrag, wettisch, fundamentalistisch.
Brandweerman
Kwaliteit in passend gebruik: vredestichter, brandjesblusser.
Te veel van het goede: sussen, bang voor confrontatie, lieve vrede willen bewaren.
Engel
Kwaliteit in passend gebruik: past zich aan/aanpassingsvermogen.
Te veel van het goede: kameleon, komt niet voor eigen mening/belang uit, schikt zich in andermans wensen vaak ten koste van zichzelf.
Verpleegkundige
Kwaliteit in passend gebruik: zorgen, helpen, redden, zorgvuldig, betrokken, aandacht geven.
Te veel van het goede: invullen voor de ander, bemoeien, verantwoordelijkheid overnemen, pietluttig zijn, over de ander heen lopen.
Bloemenmeisje
Kwaliteit in passend gebruik: geven, attent, de ander in het oog hebben.
Te veel van het goede: mdoen wat de ander wil of wat je denkt dat de ander wil/nodig heeft ten koste van wat je zelf wilt/nodig hebt.
Gewichtheffer
Kwaliteit in passend gebruik: doorzetten, alle ballen in de lucht houden, krachtig, niet zeuren, sterke wil.
Te veel van het goede: jezelf overvragen, drammen, taakgericht zijn, op zwakte neerkijken, niet willen voelen.
Clown
Kwaliteit in passend gebruik: humor, vrolijkheid, gezelligheid.
Te veel van het goede: altijd grapjes, cynisme, narachtig, óver uitbundig.
Fee
Kwaliteit in passend gebruik: oplossingsgericht zijn, voor geen gat te vangen, altijd ergens uit komen.
Te veel van het goede: vaak over de emotie van de ander of zichzelf heen walsen, gegevenheden/feiten niet accepteren.
Ridder
Kwaliteit in passend gebruik: galant, rechtvaardig, strijdbaar.
Te veel van het goede: hoffelijke afstandelijkheid, recht op doel af, over lijken gaan voor recht, recht halen.
Onderduiker
Kwaliteit in passend gebruik: bescheidenheid, in een andere wereld geïnteresseerd zijn, zichzelf kunnen vermaken.
Te veel van het goede: onzichtbaar zijn, zichzelf wegcijferen, niet verwoorden wat voor hem belangrijk is, dissociëren.
Schieter
Kwaliteit in passend gebruik: criticus, scherpzinnig, helder zien waar het op aankomt, niet te bedotten.
Te veel van het goede: de ander afkraken, verheffen boven de ander, verantwoordelijkheid bij de ander leggen, schuld afschuiven, zichzelf afkraken.
Reiziger
Kwaliteit in passend gebruik: verder kunnen kijken dan je eigen wereldje, out of the box denken, vrijheid.
Te veel van het goede: verantwoordelijkheid ontlopen, vluchten, niet bereikbaar.
Harde werker
Kwaliteit in passend gebruik: werken voor de kost en daarvoor verantwoordelijkheid nemen, aanpakken.
Teveel van het goede: workaholic (verslaving).
Poppetje in rolstoel
Kwaliteit in passend gebruik; kunnen ontvangen, voor je kunnen laten zorgen.
Te veel van het goede: afhankelijkheid, de ander voor jouw verantwoordelijkheid laten opdraaien.
Poppetje op ligstoel
Kwaliteit in passend gebruik: relaxte levenshouding, ontspannen.
Te veel van het goede: echt nergens een punt van maken, tot niets komen, chaos.
Creatieveling
Kwaliteit in passend gebruik: creëren, scheppen, nieuwe dingen bedenken, out of the box denken, associatief denken.
Te veel van het goede: niets afmaken, tot niets komen.
Koning
Kwaliteit in passend gebruik: dienen, verbinden, belangen van anderen behartigen, delegeren.
Te veel van het goede: heersen, dictator.
Muzikant
Kwaliteit in passend gebruik: vermaak, sociaal verbindend.
Te veel van het goede: isolatie, tunnelvisie.
Intellectueel
Kwaliteit in passend gebruik: ontwikkeling, kennis vergaren en/of verspreiden.
Te veel van het goede: afzondering, boven anderen staan, eenzaamheid, uitzondering zijn.
Dierenliefhebber/natuurliefhebber
Kwaliteit in passend gebruik: aandacht voor schepping en zorg ervoor.
Te veel van het goede: geen contact met mensen hebben.
Rechter
Kwaliteit in passend gebruik: onderscheidingsvermogen tussen goed en kwaad.
Te veel van het goede: zwart/wit denken, onbuigzaam, hard.
Technicus
Kwaliteit in passend gebruik: fixen, herstellen, maken, repareren, alle spullen/materialen zijn bruikbaar.
Te veel van het goede: verzamelen van rommel.
Nar
Kwaliteit in passend gebruik: durven zeggen waar het op staat.
Te veel van het goede: de ander voor gek zetten.