BLOG: Het hemd is nader dan de rok
Tussen relaties die voor jou belangrijk zijn kun je beklemd raken. Er zijn relaties die je hebt, met een bloedband én relaties die je zelf kiest, waar je geen bloedband mee hebt. Wanneer je beklemd raakt, heb je een loyaliteiten-conflict in jezelf ten opzichte van anderen. Er zijn grofweg twee soorten loyaliteit. Als eerste ben je loyaal aan mensen waarmee je verbonden bent door een bloedband. Aan hen kun je niet anders dan loyaal zijn, het is existentieel loyaal. Deze existentiële loyaliteit is een feit. Die loyaliteit wint altijd, in positieve of negatieve zin, van ieder andere soort loyaliteit.
Je kunt openlijk loyaal aan hen zijn of in het verborgene, (ondergronds zoals de metro, ‘hij rijdt wel maar je ziet hem niet’).
Je kunt deze loyaliteit ook op een laag pitje zetten (de verbinding middels de bloedband blijft feitelijk immers altijd bestaan).
De tweede vorm van loyaliteit is aan mensen die je zelf hebt gekozen, of die jou hebben gekozen. Anders gezegd: dit is verworven loyaliteit. Zij hebben verdienste bij je opgebouwd en jij bent hen daardoor loyaliteit verschuldigd. Deze rekening van ‘in de schuld staan’ kun je met elkaar vereffenen.
Joke heeft zichzelf als poppetje op tafel gezet. Ze vertelt dat ze niet weet of ze wel een goede schoonmoeder is. Ze heeft vier zonen waarvan er een getrouwd is. Graag zou zij eens gezellig winkelen met deze schoondochter of spontaan even langs gaan om een bakkie te doen. “Zou je haar ook op tafel willen zetten?” vraag ik, “en je zoon ook?” “Ze heet Marlies en mijn zoon Jaap,” zegt Joke terwijl haar ogen naar het juiste poppetje zoeken. “Dit kan Jaap wel zijn, met een pak en een koffertje, hij is accountant.” Joke zet Jaap als poppetje naast haar eigen poppetje op tafel neer. Haar ogen zoeken verder. Uiteindelijk pakt ze een poppetje en zegt: “dat staartje klopt niet, maar ze is jong, kinderlijk, ook wel pittig maar vooral sterk op haar moeder gericht.” Haar moeder is weduwe en Marlies is, als jongste van 8 kinderen, een nakomertje. Ze komt dagelijks bij haar moeder en nu ze zwanger is, zijn moeder en dochter helemaal niet meer van elkaar weg te slaan. Marlies en Jaap eten bij haar en ja, Jaap gaat er in mee. Ze slapen er of moeder en dochter hangen met elkaar aan de telefoon. “Als ik vraag of ze komen eten kan dat nooit spontaan, dan moet het overlegd worden met haar moeder,” vertelt Joke. Eindelijk zet Joke het poppetje wat Marlies verbeeldt neer. Eerst naast Jaap. Dan opeens pakt ze een oma poppetje en zet dat poppetje met het poppetje wat Marlies verbeeldt dicht naast elkaar neer, zo’n 20 cm bij de poppetjes die haarzelf en Jaap verbeelden vandaan. Ze kijkt er naar en pakt dan langzaam het poppetje wat Jaap verbeeldt op en schuift ermee heen en weer tussen haarzelf en het poppetje dat Marlies verbeeldt. “Zo moet hij zich voelen, denk ik,” zegt ze dan langzaam. Terwijl Joke hiermee bezig is pak ik een paar rode en blauwe koorden en vraag op het moment dat Joke opkijkt: “zou jij de poppetjes die op tafel staan willen verbinden met de kleur koorden die bij de verbinding tussen de personen die ze verbeelden past?” Bedachtzaam legt ze het rode koord tussen de poppetjes die haarzelf en Jaap verbinden en ook eentje tussen de poppetjes die Marlies en haar moeder verbeelden. Het blauwe houdt ze in haar handen. Tranen wellen op. “Ik zie het al,” zegt ze. En wijzend op het poppetje wat Marlies verbeeldt: “ze kan natuurlijk niet anders, het is haar moeder en die heeft haar nodig.” Haar ogen dwalen naar het poppetje wat Jaap verbeeldt. “En zij,” ze wijst op het poppetje wat Marlies verbeeldt, “heeft Jaap daarbij nodig.”
De existentiële loyaliteit van Jaap staat even op een laag pitje. Hij voelt wel dat zijn moeder meer wil dan waar Marlies toe in staat is. Hij vindt het ook naar voor zijn moeder, maar weet dat zij een leuk leven heeft en onvoorwaardelijk van hem houdt. Dus kan hij wel een potje breken bij haar. Dat hij weinig tijd aan haar besteedt knaagt zo nu en dan flink aan hem (dan belt hij haar vanuit kantoor).
Zijn innerlijk conflict uitspreken naar zijn moeder lukt hem niet; dan voelt hij zich deloyaal aan Marlies. Marlies is al jaren zijn vriendin en is altijd erg lief voor hem. Ze was er ook altijd toen hij in moeilijke tijden zat. Marlies kan niet anders dan doen wat er van haar wordt verwacht. Ze moet voor haar moeder zorgen, want die kan niet alleen zijn. Nu haar jongste kind, Marlies, het huis uit is, is haar leven zin- en doelloos geworden.
Jaap is dus getrouwd met een vrouw waarvan de moeder het nodig heeft dat juist deze dochter haar moeder nodig blijft hebben. Ja, zo ingewikkeld kan het leven zijn. Wanneer deze ouder het nodig heeft dat haar kind haar nodig blijft hebben kan het kind, ook wanneer het volwassen is, zich niet vrij verbinden met anderen. Niet met haar man en zeker niet met haar schoonfamilie. De existentiële loyaliteit wint het bij Marlies van de verworven loyaliteit aan Jaap. Bij Jaap lijkt ogenschijnlijk de verworven loyaliteit te winnen van de existentiële aan zijn moeder. Ik vermoed dat die, omdat hij niet openlijk loyaal aan haar kan zijn, ondergronds zal gaan. En hiermee zit Jaap beklemd tussen zijn vrouw en zijn moeder en kan daardoor niet delen wat voor hem van belang is, laat staan dat hij zichzelf kan zijn. Voor Joke is het van belang om niet aan zichzelf te twijfelen, noch aan haar rol als schoonmoeder. De afstand die Marlies van haar neemt heeft niets met haar, maar alles met de moeder van Marlies en Marlies zelf, te maken.
Tip:Wanneer jij aan jezelf twijfelt of je het wel goed genoeg doet in een relatie, zoek dan eens uit of datgene wat je als afwijzing ervaart in wezen een probleem van de ander zou kunnen zijn…
Nieuwe blogs als eerste via email ontvangen?
Vul dan hier je emailadres in: